Yeniçeriler

 

YENİÇERİ

Osmanlı askeri teşkilatında özel konumlu, maaşlı, daimî yaya ordusu.

  Kuruluş Meseleleri.Yeniçeri Ocağı'nın varlığı hakkında tam bir tarih vermek mümkün değildir, bununla birlikte bunun belirli bir süreç içinde gerçekleşmiş olduğu için. Osmanlı Beyliği'nin Orhan Bey zamanındaki (1324-1362) yeni fetihler kaynağı daha fazla askere ihtiyaç duymaya başladı ve bunu sağlamak üzere savaş esirlerinden yararlanma yoluna gidildiği genellikle kabul edilen bir husustur. Eskiden beri kullanılan ve yerli hür ahaliden sağlanan, sefer sırasında ücret alan, barış zamanı memleketine dönüş işleriyle uğraşan yaya (ve müsellem) askeri gelişmelere cevap veremediği, özellikle disiplinsiz olması nedeniyle böyle bir sistemin geçildiği kaydedilmekle beraber bu zamanda, savaş esirlerinden bir askerî güç meydana geldiğinde Karşı yadırgamaların da payı olmalıdır. Orhan Bey döneminde 1000 yılına kadar olduğu için maaşlı ve dâimî hizmet için bu askerler için I. Murad zamanında (1362-1389) Gelibolu'da Acemi Ocağı'nın kapsamı ve bunun için Kazasker Çandarlı Kara Halil ile Molla Rüstem'in yönlendirmesiyle nakliyeyle genel olarak tekrarlanan bilgiler arasındadır. Gazi Süleyman Paşa'nın Rumeli'deki ilk fetihlerin ardından savaş esirlerini paralı asker şeklinde kullanılmışna günlük beyanların bazlanması ilk zamanlarındaki pek düzenli olmayan durumu işaret eder. Gelibolu'daki bu askeri Çanakkale Boğazı'nın iki yakasında askeri nakliyat yapan gemilerde görev yapmaları ve belirli bir süreden sonra "yeniçeri" adıyla "yeni asker" zümresine dahil edilmeleri öngörülmüştü. Zaman zaman diğer esirlerin de katılmalarıyla insanların gelecekte devşirmelere uygulanacağı gibi Anadolu'da ve fetihlerin bir araya geldiği bir şekilde bulunan daha geç tarihlerde Rumeli'de Türk ailelerinin yanında verilmekte ve buralarda geçirilecekleri beş-sekiz yıl arasındaki zaman diliminde “Türkleşmeleri” bekleniyordu. Bu ailelerin umumiyetle çiftliği ve toprak sahibi olduğu ileri sürülmekle birlikte bazı resmî kayıtlardan çalıştırılmak üzere sıradan köylülerin yanına, şehir esnafına ve şifâhânelere de okunmaktadır (Tablo 1) 

  Buralarda bu sürenin devam ettiği sürenin tüm zamanlar için sürdürüldüğü ve sistem ihtiyacına göre değiştirildiği, hatta bazlanması dışında bırakıldığı pek çok örnekledir. “Türk üzerinde olan oğlanlar” tanımlamasıyla resmî belgelerde yer alan ve kendilerinden “acemi yeniçeri” diye piyasaya sürülen, aynı aileye birden fazlasının da verildiği anlaşılan (Tablo 1) bu gençlerin zamanı geldiğinde Acemi Ocağı'na kaydedildiği eşkâlleriyle ilgili mevcut bilgilerle yoklanmış olarak, ve sorumluluklar kendilerine havale edilen Anadolu ve Rumeli ağaları tarafından yapıldı. Bunların arasında Türk'e ait bilgiler mühimme defterlerindeki tabiriyle “torba hizmeti”, daha sonra Acemi Ocağı'na devam ediyor “torba oğlanı” ve kayıt odalarına de “torba listesi” deniliyordu (Uzunçarşılı, Kapukulu Ocakları  , ben, 5).